Leon ve Ibiza'da debriyaj seti işi: atölyede nasıl ilerliyor?

Leon ve Ibiza'nın önemli bir bölümü manuel şanzımanlı ve bu araçlar Adana'da çoğunlukla şehir içinde, dur kalk trafikte kullanılıyor. Debriyaj bu kullanımda yorulur. Atölyeye şu cümlelerden biriyle gelinir: "Pedal yukarıda kavrıyor", "yokuşta devir yükseliyor ama araç hızlanmıyor", "kalkışta titriyor", "pedala basınca ses geliyor".

Bu yazıda manuel bir Leon ya da Ibiza'da debriyaj işinin atölyede nasıl ilerlediğini anlattık.

Önce teşhis: gerçekten debriyaj mı?

Şanzımanı indirmek emekli bir iş; indirmeden önce emin olmak isteriz.

Kaçırma testi

Motor sıcakken, yüksek bir viteste, düşük devirden tam gaz verilir. Devir saati yükseliyor ama hız aynı oranda artmıyorsa kavrama kaçırıyordur. Yokuşta ve yüklü araçta daha belirgin olur. İleri aşamada yanık balata kokusu gelir.

Pedal

Kavrama noktasının pedalın en üstüne çıkması aşınmanın işaretidir. Pedalın sertleşmesi baskının yorulduğunu, yumuşayıp dipte kalması ise hidrolik tarafta bir sorunu düşündürür.

Ses

Pedala basınca gelen ve bırakınca kesilen uğultu, debriyaj rulmanını gösterir. Rölantide, pedal bırakılmışken gelen ve basınca kesilen takırtı ise çift kütleli volanı düşündürür.

Titreme

Kalkışta titreme her zaman kavrama değildir. Yırtılmış bir motor kulağı, boşluk yapmış bir volan ya da yağlanmış bir kavrama diski de titretir. Motor kulaklarını liftte kontrol ederiz.

Vites geçişi

Vitesin zor girmesi ya da geri vitesin hırlaması, kavramanın tam ayırmadığını gösterir. Sebep hidrolikte hava ya da sızıntı olabilir; bu durumda şanzımanı indirmeye gerek kalmayabilir. Hidrolik merkezini, hortumları ve sıvı seviyesini kontrol ederiz.

Set olarak değişir

Debriyaj üç parçadır: sürtünme diski, baskı ve rulman. Üçü aynı yolu yapmıştır ve üçüne ulaşmak için aynı işçilik gerekir. Yalnızca diski değiştirip eski baskıyı bırakmak, şanzımanı kısa süre sonra yeniden indirmek demektir. Set olarak değiştiririz.

Bazı şanzımanlarda rulman, hidrolik merkezle tek parçadır ve şanzımanın içinde durur. Bu araçlarda rulmanla birlikte hidrolik merkez de yenilenir.

Volan: işin belirsiz kalemi

Dizel ve turbolu benzinli Leon'ların çoğunda çift kütleli volan bulunur. Volanın durumu, şanzıman inmeden kesin olarak bilinemez; ses ve titreşim bir fikir verir, ama asıl kontrol elde yapılır.

Şanzıman indiğinde volana şöyle bakarız:

• İki kütle arasındaki dönme boşluğu ve yanal oynama, üreticinin verdiği sınırla karşılaştırılır.
• Sürtünme yüzeyinde ısı çatlağı, mavileşme, derin çizik aranır.
• İçinden gres sızıntısı olup olmadığına bakılır.

Volan sınırların içindeyse kalır. Sınırdaysa size fotoğrafını gönderir, ölçüyü söyler, seçenekleri konuşuruz. Volan sorunluyken yalnızca debriyajı değiştirmek, yeni debriyajı da titretir. Ama sağlam volanı "inmişken değişsin" diye değiştirmeyiz.

Bu belirsizliği baştan söyleriz: fiyatı iki senaryoyla veririz, volanlı ve volansız. Şanzıman inince hangisinin geçerli olduğunu size bildirir, onayınızı alırız.

Atölyede iş sırası

1. Akü ayrılır; akü ve taşıyıcısı, hava filtresi kutusu gibi üstteki parçalar sökülür.
2. Vites kumanda telleri ve hidrolik bağlantı ayrılır.
3. Araç lifte alınır, alt muhafaza ve ön tekerlekler sökülür.
4. Akslar çıkarılır. Bu sırada aks körüklerinin ve şanzıman çıkış keçelerinin durumuna bakılır.
5. Marş motoru ve şanzıman bağlantı cıvataları sökülür; motor desteklenir, şanzıman kulağı alınır.
6. Şanzıman, şanzıman krikosuyla indirilir.
7. Eski baskı ve disk sökülür; volan kontrol edilir.

Şanzıman inmişken baktıklarımız

Bu parçalara bir daha bu kadar kolay ulaşılmaz:

• Krank arka keçesi. Sızdırıyorsa yağ kavramaya ulaşır ve yeni diski de bozar. Sızıntı varsa değişir.
• Şanzıman giriş mili keçesi. Aynı sebeple.
• Giriş mili ve rulman yatağı. Aşınma ve boşluk.
• Debriyaj çatalı ve mafsalı (olan şanzımanlarda).
• Volan cıvataları. Volan sökülürse tek kullanımlık cıvatalar yenilenir.

Bir şey bulursak fotoğrafını gönderir, fiyatını söyleriz. Onayınız olmadan eklemeyiz.

Montaj

• Volan yüzeyi temizlenir; yağ ve gres kalmamalıdır.
• Disk, merkezleme aparatıyla ortalanır. Ortalanmamış diskte şanzıman yerine oturmaz ya da zorlanarak oturur ve diski bozar.
• Giriş mili frezelerine çok az miktarda, uygun gres sürülür. Fazlası diske sıçrar.
• Baskı cıvataları çapraz sırayla, kademeli olarak ve tork anahtarıyla sıkılır.
• Şanzıman yerine alınır; bağlantı cıvataları üreticinin değerleriyle sıkılır.
• Akslar takılır, aks somunları yenilenir.
• Şanzıman yağı kontrol edilir ve tamamlanır.
• Hidrolik sistemin havası alınır; sıvı fren hidroliğiyle ortak olduğundan seviye de kontrol edilir.

Deneme

Pedalın hissi ve kavrama noktası kontrol edilir, vitesler denenir. Yol testinde kalkış, kaçırma testi ve geri vites yinelenir. Sızıntı kontrolü yapılır.

Teslimde

Eski diski, baskıyı ve rulmanı gösteririz. Diskin sürtünme malzemesinin perçinlere ne kadar yaklaştığı, baskı yüzeyindeki ısı izleri çıplak gözle görülür. Volan değiştiyse onu da gösteririz.

İlk birkaç yüz kilometrede sert kalkışlardan ve yüklü yokuş kalkışlarından kaçınmanızı isteriz; yeni disk ve baskı yüzeyleri birbirine alışır.

Debriyajın ömrünü ne uzatır?

• Işıkta beklerken vitesi boşa alın; pedalı basılı tutmak rulmanı yorar.
• Ayağınızı sürüş sırasında pedalın üzerinde dinlendirmeyin.
• Yokuşta aracı debriyajla tutmayın; el freni ya da yokuş kalkış desteği bunun içindir.
• Kalkışta gereğinden fazla devir vermeyin.
• Düşük devirde yüksek viteste yüklenmeyin; çift kütleli volanı en çok bu yorar.

Süre ve randevu

İş çoğu Leon ve Ibiza'da bir gün sürer; volan ya da keçe eklenirse biraz uzar. Hizmetin kapsamı manuel debriyaj ve çift kütleli volan sayfalarında. Randevu için arayın; belirtiyi ve ne zaman olduğunu söyleyin.