Premium Car ServiceOctavia 1.6 TDI, Adana'da hem aile hem şirket aracı olarak çok kullanılıyor ve kilometresi çabuk büyüyor. Bu araçların sahiplerinden sık duyduğumuz şikâyetlerden biri şöyle: "Yokuşta çekmiyor. Sollarken gaza basıyorum, araç bir an bekliyor, sonra motor arıza lambası yanıyor ve güç kesiliyor. Kontağı kapatıp açınca düzeliyor."
Cihaz bağlandığında çoğu zaman tek bir kayıt görünür: turbo basıncı, ayar sınırının altında. Buradan "turbo bitmiş" sonucuna varmak kolaydır ve yanlıştır. Bu yazıda aynı kaydın arkasındaki farklı sebepleri atölyede nasıl ayırdığımızı anlattık.
Kayıt ne söylüyor, ne söylemiyor?
Motor kontrol ünitesi her an için bir hedef basınç belirler ve emme manifoldundaki sensörle gerçek basıncı ölçer. Ölçülen, hedefin belirli bir süre altında kalırsa ünite kaydı oluşturur ve motoru korumak için gücü kısar. Kayıt yalnızca şunu söyler: istediğim basıncı göremedim. Neden göremediğini söylemez.
Basıncın hedefe ulaşmamasının yolları çoktur: turbo üretemiyordur, ürettiği basınç yolda kaçıyordur, turboyu çevirecek egzoz gazı yeterince gelmiyordur ya da sensör yanlış ölçüyordur.
Koşula bakarız
İlk iş, kaydın hangi koşulda oluştuğunu okumaktır: devir, hız, yük, sıcaklık. Kayıt düşük devirde, tam gazda oluşmuşsa bir şeyi, yüksek devirde uzun yokuşta oluşmuşsa başka bir şeyi düşündürür. Müşterinin anlattığıyla da karşılaştırırız.
Yol testinde kayıt
Bu arıza atölyede dururken görünmez; yük altında çıkar. Kaydı başlatır ve arızanın oluştuğu koşulu yeniden yaratırız: üçüncü ya da dördüncü viteste düşük devirden tam gaz. Şu değerleri birlikte kaydederiz:
- İstenen ve ölçülen turbo basıncı
- Turbo aktüatörüne giden kumanda oranı
- İstenen ve ölçülen hava kütlesi
- EGR valfinin istenen ve ölçülen konumu
- Partikül filtresi fark basıncı
- Yakıt ray basıncı (istenen ve ölçülen)
- Devir ve gaz pedalı konumu
Sonra kaydı grafiğe dökeriz. Rakamlara akarken bakmak yanıltır; iki çizginin nerede ve nasıl ayrıldığını görmek gerekir.
Grafik bize ne anlatır?
Basınç hiç yükselmiyor, kumanda sonuna dayanmış
Ünite turbodan alabileceği her şeyi istiyor ama basınç gelmiyor. Bu tablo en çok kaçağı gösterir: turbodan ara soğutucuya ya da ara soğutucudan manifolda giden hortumlardan biri çatlamış, kelepçesi gevşemiş ya da ara soğutucu delinmiştir. Hortumun etrafındaki yağlı ve tozlu iz çoğu zaman yerini belli eder. Emme hattına basınç vererek kaçağı doğrularız.
Aynı tablo, aktüatörün kumandaya uymadığı durumda da görülür. Aktüatörü elle ve cihazdan hareket ettirerek kolun serbest ve sonuna kadar gidip gitmediğine bakarız.
Basınç geç yükseliyor, sonra hedefi aşıyor
Turbonun değişken kanatları kurumla sıkışmaya başlamış olabilir. Kanatlar bir konumda takılı kalır, sonra birden kurtulur. Bu durumda bazen "basınç düşük", bazen "basınç yüksek" kaydı görülür. Şehir içinde düşük devirde kullanılan araçlarda tanıdık bir tablodur.
Basınç normal, hava kütlesi düşük
Turbo görevini yapıyor ama motora giren temiz hava az. EGR valfi açık kalmış ve emmeye egzoz gazı dolduruyor olabilir. EGR'yi cihazdan kapatıp hava kütlesinin buna tepkisini izleriz. Hava kütlesi sensörünün kendisi de yanlış ölçüyor olabilir; onu da ayrıca doğrularız.
Fark basınç yüksek
Partikül filtresi tıkanmaya yüz tutmuşsa egzoz gazı rahat çıkamaz, turbo verimli dönemez. Devir yükseldikçe fark basınç hızla artıyorsa çekiş düşüklüğünün kaynağı filtrenin kendisi ya da onu dolduran sebeptir. Bu konuyu partikül filtresi teşhisi sayfasında anlattık.
Ray basıncı hedefin altında
Motor basınçtan değil yakıttan yoksun kalıyor olabilir: tıkalı yakıt filtresi, zayıflamış pompa. Yakıt filtresinin en son ne zaman değiştiğini sorarız.
Ölçülen basınç mantıksız
Kontak açık, motor dururken emme basınç sensörü hava basıncını göstermelidir. Göstermiyorsa sensör ya da hattı sorunludur. Bu, bir dakikalık bir kontroldür ve pahalı parçalara geçmeden önce yapılır.
Doğrulamadan parça yok
Grafik bir şüpheli gösterir; biz onu elle doğrularız. Kaçak şüphesinde basınç testi, aktüatör şüphesinde hareket kontrolü, EGR şüphesinde aktüatör testi, sensör şüphesinde hat ölçümü. Doğrulamadan parça önermeyiz.
Bu sıranın sonunda işin büyük bölümü turbonun kendisine varmadan çözülür: bir hortum, bir kelepçe, bir valf, bir sensör. Turbo gerçekten arızalıysa onu da ölçümle gösteririz: mil boşluğu, kanatların durumu, yağ kaçağı. O durumda neden bozulduğuna da bakarız; yağ besleme hattı tıkalıysa yeni turbo da aynı yoldan gider. Ayrıntısı turbo sayfasında.
Onarımdan sonra
Aynı yol testini, aynı koşulda yineleriz ve aynı değerleri kaydederiz. İki grafiği yan yana koyarız: önce ayrışan çizgiler, sonra örtüşen çizgiler. Bunu size de gösteririz. "Düzeldi" demek yerine düzeldiğini göstermeyi tercih ediyoruz.
Adana'da bu arıza neden sık?
İki sebep görüyoruz. Birincisi sıcak: kaput altındaki ısı lastik hortumları ve plastik bağlantıları gevrekleştirir; turbo hortumu çatlakları yaz aylarında artar. İkincisi kullanım: şehir içinde düşük devirde, kısa mesafede kullanılan dizelde kurum birikir; turbo kanatları, EGR ve partikül filtresi bundan birlikte etkilenir. Arada bir otoyolda, motor sıcakken kesintisiz yol yapmak bu birikimi yavaşlatır.
Gelmeden önce
Güç kesildiğinde ne yaptığınızı not edin: kaçıncı vites, yaklaşık hangi devir, yokuş mu, sollama mı? Kontağı kapatıp açınca düzeliyor mu? Kodu sildirmeyin; koşul bilgisi bizim için değerlidir. Arayın, yol testi için uygun bir saat ayarlayalım.
