Fren balata ve disk değişimi

Balata ne zaman değişir?

Balatanın sürtünme malzemesi inceldikçe ısıyı taşıma gücü düşer. Üreticiler bir alt sınır verir; o sınıra yaklaşıldığında balata değişir. Bazı araçlarda balataya gömülü bir tel sınıra gelince gösterge panelinde uyarı yakar, ama bu sensör çoğu zaman yalnızca bir tekerlektedir. Diğer tekerleklerin durumunu sökerek görürüz.

Balatanın nasıl aşındığı da bilgi verir. İç balata bitmiş, dış balata duruyorsa kaliper kızakları kurumuştur. Balata eğik aşınmışsa kaliper düzgün oturmuyordur. Sadece yeni balata takıp bunu düzeltmemek, yeni balatayı da aynı sona götürür.

Disk ne zaman değişir?

Her diskin kenarında izin verilen en düşük kalınlık yazar. Mikrometreyle ölçer, bu değerle karşılaştırırız. Disk sınırın üzerindeyse ve yüzeyi düzgünse balatayla birlikte değişmesi şart değildir. Şu durumlarda değişir:

• Kalınlık sınırın altında ya da yeni balatanın ömrü boyunca altına inecek kadar yakın
• Kenarda belirgin dudak, yüzeyde derin çizik
• Isıdan mavileşme, çatlak
• Frenlemede titreme yapan salgı

İş nasıl yapılıyor?

1. Tekerlek sökülür, kaliper açılır, eski balata ve gerekiyorsa disk alınır.
2. Poyranın diske değen yüzeyi pastan temizlenir. Burada kalan pas yeni diskin yalpalamasına ve titremeye yol açar.
3. Kaliper kızak pimleri temizlenir, uygun gresle yağlanır; toz lastikleri kontrol edilir.
4. Piston geri itilir. Arka aksta elektrikli el freni varsa bu, diagnostikle servis moduna alınarak yapılır.
5. Yeni balata, varsa yeni tespit yayları ve aşınma sensörüyle takılır.
6. Tekerlek tork anahtarıyla sıkılır, pedal sertleşene kadar pompalanır, hidrolik seviyesine bakılır.

Elektrikli el frenli araçlar

Arka kaliperdeki küçük elektrik motoru pistonu vidalayarak sıkar. Bu pistonu motoru geri çekmeden zorla itmek, motorun dişlisini kırar. Arka balata değişiminde park frenini cihazla açar, iş bitince yeniden kapatıp ayarını yaptırırız. Ayrıntısı elektrikli el freni sayfasında.

Yeni balatayı alıştırmak

Yeni balata ve disk ilk kilometrelerde tam tutmaz; yüzeylerin birbirine alışması gerekir. İlk iki yüz kilometrede sert ve uzun frenlerden kaçının, öndeki araçla mesafeyi biraz daha açık tutun. Alıştırma döneminde hafif bir koku normaldir; titreme ya da çekme normal değildir, olursa hemen gelin.

Ses yapan fren

Yeni balatada cızırtı çoğunlukla balatanın kaliperde serbest titreşmesinden gelir. Tespit yaylarını yenilemek, balata sırtına uygun macun sürmek ve kızakları bakımlı bırakmak bu sesi önler. Ucuz ve sert bileşikli balatalar ise ne yapılırsa yapılsın ses verir; bu yüzden parça seçimini ciddiye alırız.