Premium Car ServiceA3 sahiplerinden sık gelen bir telefon: "Araç kalkışta sarsıyor, vitesler eskisi kadar yumuşak değil. İnternette adaptasyon yaptırın diyorlar. Yapıyor musunuz?"
Yapıyoruz. Ama adaptasyon her sarsıntının ilacı değil ve bunu baştan söylemek isteriz. Bu yazıda A3'te işlemin ne olduğunu, hangi durumda işe yaradığını ve atölyede nasıl yürüttüğümüzü anlattık.
A3'ünüzde hangi S tronic var?
S tronic, Volkswagen'deki DSG'nin Audi'deki adıdır. A3'te motor enine durduğu için şanzımanlar Golf ve Octavia ile ortaktır:
- Yedi ileri, kuru kavramalı DQ200. 1.0, 1.4 ve 1.5 TFSI ile 1.6 TDI gibi küçük motorlarda.
- Altı ileri, yağlı kavramalı DQ250. 2.0 TDI ve güçlü benzinlilerin önceki yıllarında.
- Yedi ileri, yağlı kavramalı DQ381. Sonraki yıllarda DQ250'nin yerini aldı.
Temel ayarın mantığı üçünde de aynıdır, ama koşulları ve adımları farklıdır. Şanzıman tipini şasi numarasından çıkarırız.
Adaptasyon tam olarak nedir?
Şanzımanın kontrol ünitesi, kavramaların tam olarak hangi noktada kavramaya başladığını ve vites çatallarının her viteste nerede durduğunu belleğinde tutar. Kavrama aşındıkça bu noktaları kendi kendine, küçük adımlarla günceller. Buna adaptasyon denir ve araç kullanıldıkça sürekli olur.
Temel ayar ise bu belleğin silinip şanzımana her şeyin baştan ölçtürülmesidir. Atölyede yapılan işlem budur; halk arasında ikisine birden "adaptasyon" ya da "resetleme" deniyor.
Ne zaman gerçekten gerekir?
- Kavrama değiştikten sonra: şart.
- Mekatronik onarıldıktan ya da değiştikten sonra: şart.
- Şanzıman yazılımı güncellendikten ya da değiştirildikten sonra: şart.
- Yağlı tiplerde yağ değişiminden sonra: çoğu zaman faydalı.
- Başka bir yerde yarım bırakılmış ya da hatalı yapılmış bir işlemden sonra.
- Belirgin bir mekanik arıza yokken, geçiş kalitesi zamanla bozulduysa: denenebilir.
Ne zaman işe yaramaz?
Kavrama aşınmışsa, volan boşluk yapmışsa, mekatronik basınç tutamıyorsa temel ayar bunların hiçbirini düzeltmez. Şanzıman aşınmış kavramanın yeni temas noktasını öğrenir, araç birkaç gün daha iyi hisseder, sonra şikâyet döner. Çünkü sorun bellekte değil, parçadadır.
Bu yüzden temel ayardan önce ölçeriz. Ölçüm kavramayı ya da mekatroniği gösteriyorsa size bunu söyleriz; "bir resetleyelim, bakalım" diye sizi oyalamayız.
Atölyede sıra
1. Ön ölçüm
Üretici teşhis yazılımıyla şanzıman ünitesine gireriz. Arıza kayıtlarını, kavrama aşınma değerlerini, mevcut adaptasyon değerlerini ve mekatronik basıncını okur, kaydederiz. Motor ünitesine de bakarız: tekleyen bir motor, şanzıman sarsıntısı gibi hissedilir.
2. Yol testi
Şikâyeti kendimiz hissetmek isteriz: hangi viteste, hangi koşulda? A3'te sürüş modu seçici konfor, otomatik ve dinamik modlarda şanzımanın davranışını değiştirir; şikâyetin hangi modda olduğunu da sorarız.
3. Koşulların sağlanması
Temel ayar, koşullar tutmadan başlamaz:
- Şanzımanda ve motorda bekleyen arıza kaydı olmamalı.
- Araç akü destek şarjına bağlanır; işlem sırasında voltaj düşmemelidir.
- Şanzıman sıcaklığı üreticinin istediği aralıkta olmalıdır.
- Araç düz zeminde, fren basılı, vites kolu doğru konumda olmalıdır.
Sıcaklık koşulu Adana'da ayrı bir sabır ister. Yazın yol testinden dönen aracın şanzımanı çoğu zaman üst sınırın üzerindedir; kaputu açar, aracın soğumasını bekleriz. Kışın ise tersine, kısa bir sürüşle ısıtmak gerekir. Bu bekleme, işin süresini belirleyen şeydir.
4. Temel ayar
İşlem cihazdan başlatılır. Şanzıman önce vites çatallarını sırayla hareket ettirip her vitesin konumunu öğrenir; bu sırada alttan tıkırtılar gelir, normaldir. Ardından kavramaları sırayla kapatıp açarak temas noktalarını ölçer. Cihaz her adımın sonucunu bildirir. Bir adım başarısız olursa hangi koşulun sağlanmadığını ya da hangi değerin sınır dışında kaldığını gösterir; bu da başlı başına bir teşhis bilgisidir.
5. Adaptasyon sürüşü
Temel ayar başlangıç değerlerini verir; ince ayar yolda olur. Aracı belirli bir düzende süreriz: sakin gazla bütün viteslerden yukarı çıkılır, her viteste bir süre kalınır, sakin biçimde aşağı inilir, birkaç kez tam duruş ve sakin kalkış yapılır. Trafiğin akıcı olduğu bir güzergâh seçeriz; dur kalk trafikte bu sürüş yapılamaz.
6. Son ölçüm
Dönüşte değerleri yeniden okuruz ve ilk ölçümle yan yana koyarız. Arıza kaydı oluşmuş mu, adaptasyon değerleri makul aralıkta mı? Sonucu size yazılı veririz.
Sonrasında ne hissedersiniz?
İşlem doğru araca yapıldıysa kalkışlar yumuşar, birden ikiye geçişteki sarsıntı azalır. İlk birkaç gün şanzıman öğrenmeye devam eder; geçişler günden güne biraz daha oturur. Bu sürede aracı sakin kullanmanız, tam durup tam kalkmanız işe yarar.
Birkaç gün içinde şikâyet aynı biçimde dönerse sebep mekaniktir. Bu durumda ilk ölçümdeki değerlere dönüp kavrama ya da mekatronik tarafını konuşuruz.
Kendi cihazınızla yapmalı mısınız?
Bazı araç sahipleri bu işlemi kendi teşhis cihazlarıyla deniyor. Teknik olarak mümkün; ama iki risk var. Koşullar sağlanmadan başlatılan ve yarıda kalan işlem, şanzımanı öğrenilmiş değeri olmayan bir hâlde bırakabilir; araç o hâlde düzgün yürümez. Ayrıca ön ölçüm yapılmadığı için, altta yatan mekanik sorun fark edilmeden zaman kaybedilir. Yaptıysanız ve sonuç iyi değilse, ne yaptığınızı söyleyin; oradan devam ederiz.
Boyuna motorlu Audi'ler
A4, A5, A6 ve Q5'teki S tronic şanzımanlar A3'tekilerden farklıdır; motor boyuna durur ve Audi'ye özgü yedi ileri yağlı şanzımanlar kullanılır. Onların temel ayarı kendi adımlarıyla yapılır. Aracınız bunlardan biriyse randevu alırken söyleyin.
Süre ve randevu
İşlemin kendisi dakikalar sürer; ön ölçüm, sıcaklık beklemesi ve adaptasyon sürüşüyle birlikte bir iki saat ayırın. Yöntemin teknik ayrıntısı DSG temel ayar ve adaptasyon sayfasında. Randevu için arayın; model yılını, motoru ve şikâyetin hangi koşulda olduğunu söyleyin.
