Lambda sensörü ve katalizör

Lambda sensörü ne yapar?

Egzozdaki oksijeni ölçer ve motor kontrol ünitesine karışımın zengin mi fakir mi olduğunu bildirir. Ünite yakıtı bu bilgiye göre sürekli düzeltir. Benzinli araçlarda katalizörün önünde ve arkasında birer sensör bulunur: öndeki karışımı ayarlar, arkadaki katalizörün işini yapıp yapmadığını denetler.

Belirtiler

• Motor arıza lambası, karışım ya da katalizör verimi kaydı
• Yakıt tüketiminde artış
• Rölantide dalgalanma, gaz tepkisinde isteksizlik
• Egzozdan çürük yumurta kokusu
• Muayenede emisyon değerlerinin tutmaması

Nasıl kontrol ediyoruz?

1. Sinyali izleriz. Sağlıklı bir ön sensör karışım değişimine hızlı tepki verir. Yaşlanmış sensör tembelleşir: doğru ama geç ölçer.
2. Yakıt trimlerine bakarız. Ünite karışımı ne kadar düzeltmek zorunda kalıyor? Sürekli yakıt ekliyorsa bir yerden ölçülmemiş hava giriyordur; sürekli kısıyorsa fazla yakıt geliyordur.
3. Kaçak ararız. Emme tarafındaki hava kaçağı ve sensörden önceki egzoz kaçağı, sensörü yanıltan en yaygın iki sebeptir.
4. Isıtıcıyı ve hattı ölçeriz. Sensörün içinde onu çalışma sıcaklığına getiren bir ısıtıcı vardır; devresi koparsa ayrı bir kayıt oluşur.
5. Arka sensörü ön sensörle karşılaştırırız. Katalizör sağlamsa arka sensörün sinyali sakindir. Öndekini taklit etmeye başladıysa katalizör oksijen depolayamıyordur.

Katalizör

Katalizör kendiliğinden ender bozulur; onu bozan bir şey vardır. Tekleyen bir silindirden egzoza geçen yanmamış yakıt katalizörü aşırı ısıtır ve içindeki yapıyı eritir. Yağ yakan motor katalizörü kaplar. Bu yüzden verim kaydı gördüğümüzde tekleme sayaçlarına, bujilere, bobinlere ve yağ tüketimine de bakarız. Sebep giderilmeden takılan yeni katalizör aynı yoldan gider.

Motor arıza lambası yanıp sönüyorsa motor o anda tekliyordur ve katalizör zarar görmektedir. Bu durumda aracı zorlamayın.

Sensör değişimi

Sensör gerçekten yaşlanmışsa ya da ısıtıcısı kopmuşsa değişir. Burada parça kalitesi belirleyicidir: araca uygun olmayan bir sensör kod vermeden yanlış ölçebilir ve tüketimi sessizce artırır. Orijinal ya da orijinal kalitede sensör kullanır, taktıktan sonra sinyali ve trimleri canlı veride yeniden izleriz.

Dizelde durum

Dizel araçlarda da lambda sensörü vardır ama görevi biraz farklıdır; partikül filtresi ve EGR yönetimine veri sağlar. Dizel tarafındaki sensörleri emisyon arızası teşhisi sayfasında anlattık.