Passat B8'de DQ200 titremesi: atölyede teşhis sırası

Passat B8, Adana'da en çok gördüğümüz araçlardan. 1.6 TDI ve küçük TSI motorlu sürümlerinde yedi ileri, kuru kavramalı DQ200 şanzıman bulunur. Bu araçların sahiplerinden en sık duyduğumuz şikâyet şu: "Kalkarken titriyor."

Titreme denince akla hemen kavrama gelir ve çoğu yerde araç doğrudan kavrama değişimine alınır. Biz öyle yapmıyoruz. Titremenin birden fazla sebebi olabilir ve kavrama bunlardan yalnızca biridir. Bu yazıda, titreme şikâyetiyle gelen bir Passat'ta izlediğimiz sırayı anlattık.

Önce dinleriz

Araç kabulde sorduğumuz sorular teşhisin yarısıdır:

• Hangi viteste? İleri kalkışta mı, geri viteste mi, birden ikiye geçerken mi? DQ200'de iki kavrama vardır: biri tek vitesleri, diğeri çift vitesleri ve geri vitesi taşır. Titremenin hangi viteslerde olduğu, hangi kavramaya bakılacağını gösterir.
• Soğukta mı, sıcakta mı? Yalnızca trafik sıkışıkken ve araç ısındıktan sonra başlayan titreme ile sabah ilk kalkışta olan titreme farklı şeylerdir.
• Yokuşta ve yükte artıyor mu?
• Ne zamandır var? Yavaş yavaş mı arttı, bir anda mı başladı?
• Gösterge panelinde uyarı çıktı mı? Anahtar simgesi ya da vites göstergesinin yanıp sönmesi başka bir hikâyedir.

Sonra süreriz

Müşteriyle birlikte, mümkünse şikâyetin olduğu koşulda kısa bir sürüş yaparız. Titremenin direksiyondan mı, koltuktan mı, pedaldan mı hissedildiğine, devir saatinin o sırada oynayıp oynamadığına bakarız. Devir saati titremeyle birlikte dalgalanıyorsa kavrama kayıp tutuyordur. Devir sabit, gövde titriyorsa volan ve motor kulakları öne çıkar.

Cihazda neye bakıyoruz?

Üretici teşhis yazılımıyla şanzıman ünitesine girer ve şunları okuruz:

1. Arıza kayıtları. Şanzımanda ve motorda. Motordaki bir tekleme kaydı, titremenin şanzımanla ilgisi olmadığını gösterebilir.
2. Kavrama aşınma değerleri. Ünite her iki kavramanın ne kadar aşındığını hesaplar ve saklar. Bu değerler üreticinin verdiği sınırla karşılaştırılır.
3. Adaptasyon değerleri. Kavramaların temas noktaları. Değerler sınıra dayanmışsa ünitenin ayar payı kalmamıştır.
4. Kavrama sıcaklıkları. Sürüşten hemen sonra iki kavramanın sıcaklığı. Biri diğerinden belirgin biçimde sıcaksa kayıyordur.
5. Mekatronik basıncı. Hidrolik pompanın basıncı ne kadar sürede kurduğu ve ne kadar süre tuttuğu. Basınç akümülatörü ya da pompa zayıfsa kavramalar kararlı kumanda edilemez.

Bu değerleri kayda geçiririz. İş sonunda yeniden okuyup karşılaştırırız.

Dört olasılık

Kavrama

Aşınma değerleri sınırda ya da kavrama sıcaklıkları dengesizse konu kavramadır. Kuru kavrama, şehir içi dur kalk ve sıcakla birlikte yorulur; Adana'da ikisi de bol. Bu durumda kavrama değişimi konuşulur.

Çift kütleli volan

Kavrama değerleri iyi, ama rölantide ve kalkışta metalik bir tıkırtıyla birlikte titreme varsa volana bakarız. Volanın iki kütlesi arasındaki yaylar ve sönümleyici zamanla boşluk yapar. Kontak kapatılırken duyulan takırtı tanıdık bir işarettir. Volan sorunluyken yalnızca kavrama değiştirilirse titreme kalır ve yeni kavrama da zarar görür.

Mekatronik

Basınç değerleri kararsızsa, vites geçişlerinde vuruntu ya da gecikme varsa, arada bir vites göstergesi yanıp sönüyorsa konu mekatroniktir. Titremeye değil, daha çok sarsıntıya ve acil duruma geçmeye yol açar. Ayrıntısı DQ200 mekatronik sayfasında.

Şanzıman dışı sebepler

En çok atlanan grup budur. Yırtılmış bir motor ya da şanzıman kulağı, normal bir kavramanın titreşimini gövdeye iletir. Tekleyen bir silindir, kalkışta titreme gibi hissedilir. Dizelde tıkanmaya başlamış bir EGR ya da kirli bir enjektör, düşük devirde motoru titretir. Bu yüzden motor kulaklarını liftte elle kontrol eder, motorun tekleme sayaçlarına bakarız.

Temel ayar denemesi

Değerler sınırda değilse ve mekanik bir sorun bulamadıysak, şanzımanın öğrendiği değerleri sıfırlayıp temel ayarı yeniden yaparız. Bazen titremenin sebebi yalnızca bozulmuş adaptasyondur: akü değişimi, başka bir yerde yapılan yarım bir işlem ya da uzun süre aynı düzende kullanım buna yol açabilir.

Ama şunu açıkça söyleriz: temel ayar aşınmış kavramayı düzeltmez. Kavrama sınırdayken yapılan ayar birkaç gün rahatlatır, sonra şikâyet döner. "Resetleyelim, geçer" diye para almak istemeyiz.

Kavrama değişecekse

İş şanzımanın indirilmesini gerektirir. Bu aşamada şunlara dikkat ederiz:

• Kavrama özel çektirme ve takma aparatlarıyla sökülür ve takılır. Çekiçle ya da levyeyle yapılan iş, yeni kavramayı daha ilk gün bozar.
• Yeni kavramanın boşluğu ölçü aparatıyla ölçülür, uygun pullarla ayarlanır.
• Şanzıman inmişken volan elle ve gözle kontrol edilir; krank arka keçesine ve şanzıman giriş keçelerine bakılır. Sızıntı varsa kavramayı yağlar ve titremeyi geri getirir.
• Montajdan sonra temel ayar ve adaptasyon sürüşü yapılır.

Teslimde

Eski kavramayı gösteririz; yüzeyindeki aşınma ve ısı izleri ölçüm değerlerini doğrular. İş öncesi ve sonrası değerleri yan yana veririz. İlk birkaç yüz kilometrede sert kalkışlardan kaçınmanızı, trafikte aracı frenle süründürmek yerine tam durup tam kalkmanızı isteriz. Bu alışkanlık kuru kavramanın ömrünü belirgin biçimde uzatır.

Kısaca

Titreme bir belirtidir, teşhis değil. Kavrama, volan, mekatronik, motor kulağı ya da motorun kendisi olabilir. Hangisi olduğunu ölçüm söyler. Passat'ınızda bu şikâyet varsa arayın; hangi viteste ve hangi koşulda olduğunu söylemeniz, hazırlığımızı kolaylaştırır.